Đặc điểm phát triển của trẻ rối loạn phổ tự kỉ 3-6 tuổi tại Việt Nam: Tổng quan nghiên cứu theo khung ICF-CY

Các tác giả

  • Trần Thị Minh Thành Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
  • Phạm Thị Bền Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
  • Nguyễn Minh Phượng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
  • Lê Vũ Tường Vy Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
  • Đinh Nguyễn Trang Thu Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
  • Trần Thị Lệ Thu Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
  • Nguyễn Thị Thắm Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
  • Phạm Thị Hải Yến Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

Tóm tắt

Autism spectrum disorder (ASD) is a neurodevelopmental condition characterized by persistent difficulties in social communication and restricted, repetitive behaviors. In Vietnam, research on ASD has increased in recent years but remains fragmented. This study conducted a systematic review following PRISMA 2020, synthesizing 18 empirical studies on preschool children with ASD. The findings indicate three core areas of difficulty: impairments in social communication and language; sensory processing and regulation difficulties; and uneven developmental profiles, with language and social functioning more severely affected than motor skills. Additionally, comorbid conditions such as attention difficulties, sleep disturbances, and emotional-behavioral problems are common. Overall, the developmental profile of preschool children with ASD is multidimensional yet uneven, with social communication and sensory processing as central features. Interpreting these findings within the ICF-CY framework highlights the relationships among impairments, activity limitations, and participation restrictions, and suggests directions for future research, particularly longitudinal and functionoriented studies.

Tài liệu tham khảo

American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing.

Đinh Văn Uy, Nguyễn Ngọc Sáng, Phạm Thị Tỉnh (2019). Đặc điểm dịch tễ học lâm sàng và kết quả điều trị của trẻ tự kỉ từ 3 đến 6 tuổi tại Bệnh viện Nhi Thái Bình. Tạp chí Nghiên cứu và Thực hành Nhi khoa, 1, 64-71.

Đỗ Thị Nga, Vũ Thương Huyền, Nguyễn Thị Thanh Mai (2025). Rối loạn xử lí cảm giác giác quan ở trẻ mắc rối loạn phổ tự kỉ tại Bệnh viện Nhi Thái Bình. Tạp chí Nghiên cứu Y học, Trường Đại học Y Hà Nội, 193(8), 46-53.

Lê Thị Kim Dung, Nguyễn Thị Xuân Hương, Hoàng Thị Huế, Nguyễn Thị Phượng, Bế Hà Thành, Trần Tuấn Anh (2021). Đặc điểm phát triển tâm - vận động ở trẻ tự kỉ từ 24 đến 72 tháng tuổi tại Thái Nguyên. Tạp chí Y học Việt Nam, 503(1), 293-297. https://doi.org/10.51298/vmj.v503i1.747

Lê Thị Kim Dung, Trần Tuấn Anh, Cao Bá Khương, Phạm Thị Ngân, Âu Thị Tuyên (2023). Một số yếu tố nguy cơ của rối loạn phổ tự kỉ ở trẻ từ 24 đến 60 tháng tuổi tại Tuyên Quang. Tạp chí Khoa học và Công nghệ - Đại học Thái Nguyên, 228(09), 430-437. https://doi.org/10.34238/tnu-jst.8020

Lê Thị Vui, Dương Minh Đức (2021). Thực trạng rối loạn phổ tự kỉ ở trẻ em 18-30 tháng tuổi và một số yếu tố nguy cơ trước và trong khi sinh tại 3 tỉnh miền Bắc Việt Nam. Tạp chí Y học Dự phòng, 31(7), 82-89.

Lord, C., Luyster, R., Guthrie, W., & Pickles, A. (2012). Patterns of developmental trajectories in toddlers with autism spectrum disorder. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 80(3), 477-489.

Minh, T. T. T., Nguyen, H. T. T., Nguyen, Q. N., & Do Thi, T. (2024). Social language development and vocabulary characteristics of three‐to six‐year‐old children with autism spectrum disorder. British Journal of Special Education, 51(3), 317-331. https://doi.org/10.1111/1467-8578.12536

Nguyễn Nguyên Xuân, Nguyễn Văn Dũng, Lưu Minh Châu, Trần Danh Tiến Thịnh (2023). Đặc điểm lâm sàng rối loạn phổ tự kỉ ở trẻ tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Đà Nẵng năm 2022. Tạp chí Y dược cổ truyền Việt Nam, 03(50), 1-7. https://doi.org/10.60117/vjmap.v50i3.211

Nguyễn Thành Nam, Hoàng Văn Quyên, Nguyễn An Nghĩa (2025). Đặc điểm rối loạn hành vi và cảm xúc ở trẻ rối loạn phổ tự kỉ dựa trên bảng câu hỏi SDQ. Tạp chí Y học Thành phố Hồ Chí Minh, 28(9), 181-187

Nguyễn Thế Tài, Nguyễn Doãn Phương (2022). Đặc điểm lâm sàng rối loạn xử lí cảm giác ở trẻ rối loạn phổ tự kỉ. Tạp chí Y học Việt Nam, 519(2), 372-377. https://doi.org/10.51298/vmj.v519i2.3689

Nguyễn Thị Thanh Mai, Nguyễn Thị Phương Mai, Đoàn Thị Ngọc Hoa (2022). Tỉ lệ và một số yếu tố liên quan đến rối loạn giấc ngủ ở trẻ rối loạn phổ tự kỉ. Tạp chí Y học Việt Nam, 516(1), 177-180.

Nguyễn Thị Thúy Quỳnh, Nguyễn Thái Đông Vy, Lê Duy Long, Võ Ngọc Xuân Đài, Trần Thị Thu Thủy, Trần Thiện Thắng (2023). Nghiên cứu đặc điểm ngôn ngữ của trẻ rối loạn phổ tự kỉ tại Bệnh viện Nhi Đồng Cần Thơ năm 2021-2022. Tạp chí Y Dược học Cần Thơ, 61, 219-225. https://doi.org/10.58490/ctump.2023i61.567

Nguyễn Văn Dũng, Trần Danh Tiến Thịnh, Cao Bích Thủy, Nguyễn Tiến Dũng, Trần Văn Hà, Trần Đình Trung, Nguyễn Đắc Quỳnh Anh, Võ Văn Chiến, Phan Thị Tùng Lâm, Cao Thị Thanh Thương, Cao Thị Kim Vy, Nguyễn Minh Hiếu (2025). Thực trạng rối loạn đồng mắc và mối liên quan với mức độ nặng ở trẻ rối loạn phổ tự kỉ. Tạp chí Y học Cộng đồng, 66(CĐ16-HNKH Bệnh viện Nhi Đồng 2), 351-357.

Phạm Thị Ngân, Giang Thị Hồng Nhung, Lê Thị Kim Dung, Bế Hà Thành, Lê Kim Việt (2023). Đặc điểm lâm sàng của rối loạn phổ tự kỉ ở trẻ em từ 24 đến 60 tháng tuổi tại Tuyên Quang. Tạp chí Y học Việt Nam, 530(1), 56-61.

Szatmari, P., Georgiades, S., Duku, E., Bennett, T. A., Bryson, S., Fombonne, E., Mirenda, P., Roberts, W., Smith, I., Vaillancourt, T., Waddell, C., Zwaigenbaum, L., & Thompson, A. (2015). Developmental trajectories of symptom severity and adaptive functioning in ASD. JAMA Psychiatry, 72(3), 276-283.

Thành Ngọc Minh, Mai Thị Xuân Thu, Nguyễn Thị Lan Hương, Nguyễn Thị Hồng Thúy (2018). Đặc điểm những rối loạn điều hòa cảm giác ở trẻ mắc rối loạn phổ tự kỉ. Tạp chí Nghiên cứu và Thực hành Nhi khoa, 4, 62-69.

Trần Huỳnh Như, Hồ Thị Thu Hằng, Nguyễn Tấn Đạt (2024). Tình hình rối loạn phổ tự kỉ và một số yếu tố liên quan ở trẻ từ 18 đến 36 tháng tuổi tại tỉnh Vĩnh Long năm 2023. Tạp chí Y Dược học Cần Thơ, 79, 184-191. https://doi.org/10.58490/ctump.2024i79.2771

Trần Thị Minh Thành, Đỗ Thị Thúy (2020). Đặc điểm từ vựng của trẻ rối loạn phổ tự kỉ 3-6 tuổi. Tạp chí Giáo dục, 489, 14-20.

Trần Thiện Thắng, Nguyễn Minh Phương, Huỳnh Nguyễn Phương Quang, Phan Việt Hưng, Võ Văn Thi, Nguyễn Văn Tuấn (2022). Đặc điểm lâm sàng rối loạn phổ tự kỉ từ 24-72 tháng tại thành phố Cần Thơ. Tạp chí Nghiên cứu Y học, 150(2), 124-135. https://doi.org/10.52852/tcncyh.v150i2.729

Trần Thiện Thắng, Nguyễn Minh Phương, Nguyễn Văn Thống, Nguyễn Hoàng Oanh, Cao Bích Thuỷ, Huỳnh Nguyễn Phương Quang, Đoàn Hữu Nhân, Nguyễn Thái Thông, Võ Văn Thi, Nguyễn Văn Tuấn (2023). Đặc điểm giao tiếp chức năng ở trẻ rối loạn phổ tự kỉ mức độ 3 theo tiêu chuẩn DSM-5. Tạp chí Nghiên cứu Y học, 162(1), 206-213. https://doi.org/10.52852/tcncyh.v162i1.1360

Tran, T. T., Nguyen, V. T., Nguyen, M. P., Huynh Nguyen, P. Q., Le, T. T. H., Nguyen, H. Y., Nguyen, T. H., Nguyen, T. L., & Le, C. T. (2024). Prevalence of autism spectrum disorder diagnosed according to DSM-5 criteria and associated factors in preschoolers in southern Vietnam. Clinica Terapeutica, 175(6), 405-411. https://doi.org/10.7417/CT.2024.5147

World Health Organization (WHO) (2007). International classification of functioning, disability and health: Children and youth version (ICF-CY). WHO Press.

Tải xuống

Đã Xuất bản

20.06.2026

Cách trích dẫn

Trần Thị Minh Thành, T. T. M. T., Phạm Thị Bền, P. T. B., Nguyễn Minh Phượng, N. M. P., Lê Vũ Tường Vy, L. V. T. V., Đinh Nguyễn Trang Thu, Đinh N. T. T., Trần Thị Lệ Thu, T. T. L. T., Nguyễn Thị Thắm, N. T. T., & Phạm Thị Hải Yến, P. T. H. Y. (2026). Đặc điểm phát triển của trẻ rối loạn phổ tự kỉ 3-6 tuổi tại Việt Nam: Tổng quan nghiên cứu theo khung ICF-CY. Tạp Chí Giáo dục, 26(12), 50–57. Truy vấn từ https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/6357

Số

Chuyên mục

Các bài báo