Vận dụng lí thuyết thể chế mới phân tích các động lực ngoại sinh và điểm nghẽn thể chế trong tự chủ giáo dục đại học Việt Nam
Tóm tắt
Under digital transformation and governance reform pressures, the institutional framework for higher education autonomy in Vietnam demonstrates persistent tension between formal regulations and practical implementation. Anchored in the New Institutional Theory and systemic complexity theory, this study utilizes Richard Scott’s three institutional pillars (Regulative, Normative, Cultural-Cognitive) to examine sector-specific bottlenecks. Employing Qualitative Document Analysis (QDA) via directed content analysis, the study systematically screens 38 macro-level policy documents spanning the 2013–2024 reform cycle, complemented by critical post-2024 contextual dialogue. Findings conceptualize four exogenous drivers (Political-Legal, Economic-Globalization, Technological-Digital, Socio-Cultural) while delineating three critical institutional bottlenecks:
(1) structural imbalance between administrative autonomy and public financial disinvestment; (2) institutional lag in socio-technical and digital regulatory standards; and (3) ceremonial isomorphism and structural decoupling driven by cultural-cognitive inertia. The study highlights the transition from hierarchical control to adaptive, data-informed governance. Based on qualitative scenarios toward 2035 and 2045, we propose a strategic framework integrating multi-tiered embedded accountability and digital regulatory sandboxes, reconciling state regulation with authentic institutional autonomy.
Tài liệu tham khảo
Ban Chấp hành Trung ương (2013). Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.
Ban Chấp hành Trung ương (2017). Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
Ban Chấp hành Trung ương (2025). Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
Campbell, J. L. (2004). Institutional change and globalization. Princeton University Press.
Chính phủ (2023). Nghị định số 13/2023/NĐ-CP ngày 17/4/2023 quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. NXB Chính trị Quốc gia - Sự thật.
DiMaggio, P. J., & Powell, W. W. (1983). The iron cage revisited: Institutional isomorphism and collective rationality in organizational fields. American Sociological Review, 48(2), 147-160. https://doi.org/10.2307/2095101
Harman, G., Hayden, M., & Pham, T. N. (Eds.). (2010). Reforming higher education in Vietnam: Challenges and priorities. Springer. https://doi.org/10.1007/978-90-481-3694-0
Hayden, M., & Lam, Q. T. (2007). Institutional autonomy for higher education in Vietnam. Higher Education Research & Development, 26(1), 73-85. https://doi.org/10.1080/07294360601166828
Hsieh, H.-F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277-1288. https://doi.org/10.1177/1049732305276687
Le, T. T. T. (2024). Digitalization of higher education in Vietnam. Journal of Comparative and International Higher Education, 16(2), 56-64. https://doi.org/10.32674/jcihe.v16i2.5710
Lee, M. N. (2004). Global trends, national policies and institutional responses: Restructuring higher education in Malaysia. Educational Research for Policy and Practice, 3(1), 31-46. https://doi.org/10.1007/s10671-004-6034-y
London, J. D. (Ed.). (2011). Education in Vietnam. Institute of Southeast Asian Studies.
London, J. D., & Duong, B. H. (2023). The politics of education and learning in Vietnam: Contributions to a theory of embedded accountabilities. Research on Improving Systems of Education. PE10. https://doi.org/10.35489/BSG-RISE-2023/PE10
Mok, K. H. (2005). Globalization and educational restructuring: University merging and changing governance in China. Higher Education, 50(1), 57-88. https://doi.org/10.1007/s10734-004-6347-z
Mok, K. H. (2007). The Search for New Governance: Corporatisation and Privatisation of Public Universities in Malaysia and Thailand. Asia Pacific Journal of Education, 27(3), 271-290. https://doi.org/10.1080/02188790701591535
Ngo, H. T. (2020). “Standing between the flows”: Interactions among neoliberalism, socialism and Confucianism in Vietnamese higher education. In P. Le Ha & D. B. Ngoc (Eds.), Higher education in market-oriented socialist Vietnam (pp. 41-61). Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-030-46912-2_3
North, D. C. (1990). Institutions, institutional change and economic performance. Cambridge University Press.
OECD (2021). OECD Digital Education Outlook 2021: Pushing the frontiers with AI, blockchain, and robots. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/589b283f-en
Parajuli, D., Vo, D. K., Salmi, J., & Tran, N. T. A. (2020). Improving the Performance of Higher Education in Vietnam: Strategic Priorities and Policy Options. World Bank Group. http://documents.worldbank.org/curated/en/347431588175259657
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). SAGE Publications.
Pritchett, L. (2015). Creating education systems coherent for learning outcomes: Making the transition from schooling to learning. Research on Improving Systems of Education (RISE). https://doi.org/10.35489/BSG-RISE-WP_2015/005
Quốc hội (2018a). Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học. Luật số 34/2018/QH14, ban hành ngày 19/11/2018.
Quốc hội (2018b). Luật An ninh mạng. Luật số 24/2018/QH14, ban hành ngày 12/6/2018.
Scott, W. R. (2014). Institutions and organizations: Ideas, interests, and identities (4th ed.). SAGE Publications.
Snyder, S. (2013). The simple, the complicated, and the complex: Educational reform through the lens of complexity theory. OECD Education Working Papers, No. 96. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/5k3txnpt1lnr-en
Thủ tướng Chính phủ (2022). Quyết định số 131/QĐ-TTg ngày 25/01/2022 phê duyệt Đề án “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo giai đoạn 2022-2025, định hướng đến năm 2030”.
Thủ tướng Chính phủ (2024). Quyết định số 1705/QĐ-TTg ngày 31/12/2024 phê duyệt Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Tran, N. T. A., Dao, T. H., Banh, H. T., & Vo, D. K. (2023). Policy note on “Higher education financing in Vietnam: Strategic priorities and policy options”. World Bank Group.
UNESCO (2021). Reimagining our futures together: A new social contract for education. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. https://doi.org/10.54675/ASRB4722
Yang, R., Vidovich, L., & Currie, J. (2007). “Dancing in a cage”: Changing autonomy in Chinese higher education. Higher Education, 54(4), 575-592. https://doi.org/10.1007/s10734-006-9009-5
Tải xuống
Đã Xuất bản
Cách trích dẫn
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Bản quyền (c) 2026 Tạp chí Giáo dục
Tác phẩm này được cấp phép theo Ghi nhận tác giả của Creative Commons Giấy phép quốc tế 4.0 .
