Giáo dục di sản văn hóa cho học sinh tiểu học theo tiếp cận trải nghiệm: Một nghiên cứu tổng quan
Tóm tắt
Cultural heritage education for primary school students plays an important role in developing students’ historical and cultural understanding, respectful attitudes, and sense of responsibility toward heritage. This article aims to review domestic and international studies on cultural heritage education for primary school students through an experiential approach, thereby identifying major research directions and gaps that require further clarification. The study employs a systematic-oriented literature review, drawing on the basic steps of PRISMA in searching, screening, and selecting sources. Data were collected from databases and academic sources such as Web of Science, ScienceDirect, Google Scholar, ERIC, ResearchGate, Vietnamese educational journals, and the reference lists of relevant studies. After the screening process, 64 relevant Vietnamese- and English-language sources were used for analysis, including academic studies, guidelines, and relevant policy and legal documents. The review results show that cultural heritage education has been approached in various ways, such as integration into curricula, school subjects, and local education; learning activities at museums, heritage sites, and communities; artistic activities; educational games; and digital technology applications. However, in-depth studies on cultural heritage education for primary school students through an experiential approach remain limited, particularly in relation to theoretical frameworks, surveys of current practice, and systems of educational measures verified in school practice.
Tài liệu tham khảo
Achille, C., & Fiorillo, F. (2022). Teaching and learning of cultural heritage: Engaging education, professional training, and experimental activities. Heritage, 5(3), 2565-2593. https://doi.org/10.3390/heritage5030134
Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế về Di sản Văn hóa Phi vật thể ở châu Á - Thái Bình Dương, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam (2020). Tài liệu hướng dẫn giáo dục di sản văn hóa phi vật thể trong trường phổ thông hướng tới các mục tiêu phát triển bền vững. NXB Văn hóa Dân tộc.
Boxtel, C. A. M. van, Klein, S. R. E., & Snoep, E. (2011). Heritage education: Challenges in dealing with the past. Erfgoed Nederland.
Bộ GD-ĐT (2018a). Chương trình giáo dục phổ thông - Chương trình tổng thể (ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ trưởng Bộ GD-ĐT).
Bộ GD-ĐT (2018b). Chương trình giáo dục phổ thông - Hoạt động trải nghiệm và hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp (ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ trưởng Bộ GD-ĐT).
Bộ GD-ĐT, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2013). Công văn số 73/HD-BGDĐT-BVHTTDL ngày 16/01/2013 về hướng dẫn sử dụng di sản trong dạy học ở trường phổ thông, trung tâm giáo dục thường xuyên.
Camuñas-García, D., Cáceres-Reche, M. P., Cambil-Hernández, M. de la E., & Lorenzo-Martín, M. E. (2024). Digital game-based heritage education: Analyzing the potential of heritage-based video games. Education Sciences, 14(4), 396. https://doi.org/10.3390/educsci14040396
Castro-Calviño, L., Rodríguez-Medina, J., & López-Facal, R. (2020). Heritage education under evaluation: The usefulness, efficiency and effectiveness of heritage education programmes. Humanities and Social Sciences Communications, 7, 146. https://doi.org/10.1057/s41599-020-00639-z
Curtis, R., & Seymour, C. (2004). Louisiana heritage education program and heritage in the classroom: Children’s attitudes toward cultural heritage. Journal of Social Studies Research, 28(2), 20-24.
Dankov, Y. (2024). A conception of an instrument supporting the design of educational video games for cultural heritage. IFAC PapersOnLine, 58(3), 363-368. https://doi.org/10.1016/j.ifacol.2024.07.178
Dönmez, C., & Yeşilbursa, C. C. (2014). The effect of cultural heritage education on students’ attitudes toward tangible heritage. Elementary Education Online, 13(2), 425-442.
Dương Quỳnh Phương, Đỗ Văn Hảo (2019). Di sản và vấn đề giáo dục di sản cho học sinh trung học phổ thông. Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Cần Thơ, 55(Chuyên đề Khoa học Giáo dục), 68-73.
Dương Quỳnh Phương, Nghiêm Văn Long, Đỗ Văn Hảo, Nguyễn Thị Minh Nguyệt, Vũ Văn Anh, Phạm Hương Giang, Nguyễn Thị Huyền (2023). Heritage education for high school students in some Red River Delta provinces - Current situation and future directions. Kỉ yếu Hội thảo Khoa học Quốc tế Văn hóa và Giáo dục lần thứ IV (ICCE 2023) - Giáo dục giá trị văn hóa trong bối cảnh hội nhập (tr. 511-519). NXB Đại học Huế.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. NXB Chính trị Quốc gia - Sự thật.
Đoàn Thị Thúy Hạnh, Bùi Thanh Thủy (2020). Kinh nghiệm của thế giới và Việt Nam về giáo dục giá trị văn hóa cho học sinh tiểu học. Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam, 36, 59-64.
Ferreira-Santos, J., & Pombo, L. (2025). The Art Nouveau Path: Integrating cultural heritage into a mobile augmented reality game to promote sustainability competences within a digital learning ecosystem. Sustainability, 17(18), 8150. https://doi.org/10.3390/su17188150
Gizzi, F. T., Biscione, M., Danese, M., Maggio, A., Pecci, A., Sileo, M., Potenza, M. R., Masini, N., Ruggeri, A., Sileo, A., & Mercurio, F. (2019). Students meet cultural heritage: An experience within the framework of the Italian school-work alternation (SWA)—From outcomes to outlooks. Heritage, 2(3), 1986-2016. https://doi.org/10.3390/heritage2030120
Hegediš, P., Anderlič, L., & Hus, V. (2023). Engaging the local community in the exploration of cultural heritage in primary education. Creative Education, 14, 1965-1976. https://doi.org/10.4236/ce.2023.1410125
Hegediš, P., & Hus, V. (2021). Primary school class teachers’ attitudes towards teaching contents of cultural heritage. Creative Education, 12, 2781-2791. https://doi.org/10.4236/ce.2021.1212205
Hein, G. E. (2004). John Dewey and museum education. Curator: The Museum Journal, 47(4), 413-427.
Hooper-Greenhill, E. (2007). Museums and education: Purpose, pedagogy, performance. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203937525
Hunter, K. (1988). Heritage education in the social studies. Information Analysis.
Hunter, K. (1992). Heritage education: What’s going on out there? 107th Annual Meeting of the American Historical Association, Washington, DC.
İslamoğlu, Ö. S., Üstün Demirkaya, F., Kurak Açıcı, F., & Aras, A. (2023). Cultural heritage education program for secondary school students. Croatian Journal of Education, 24(4), 1289-1321. https://doi.org/10.15516/cje.v24i4.
Jagielska-Burduk, A., Pszczyński, M., & Stec, P. (2021). Cultural heritage education in UNESCO cultural conventions. Sustainability, 13(6), 3548. https://doi.org/10.3390/su13063548
Lacet, D., Braga, I. F., & Lacet, J. L. (2018). Virtual reality and augmented reality low cost: An experience of heritage education in primary school. Proceedings of the International Conference of the Virtual and Augmented Reality in Education (pp. 200-202).
Lê Anh Vinh, Đoàn Thị Thúy Hạnh, Đỗ Thu Hà, Nguyễn Trọng Đức, Nguyễn Thị Chi, Võ Thanh Hà, Trần Thị Lan, Nguyễn Thị Thanh Nga, Nguyễn Thị Kiều Oanh, Bùi Diệu Quỳnh, Nguyễn Thị Thu Thảo, Nguyễn Thị Thu, Bùi Thanh Thủy, Hồ Thị Hồng Vân (2023). Bảo tồn và phát huy giá trị của các di sản văn hóa phục vụ phát triển bền vững: Góc nhìn từ thực trạng giáo dục Việt Nam. Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam, 19(08), 1-7.
Lê Thị Sông Hương, Đặng Thị Phương (2022). Một số giải pháp giáo dục giá trị văn hóa cho học sinh trung học phổ thông đáp ứng yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Kỉ yếu Hội thảo thường niên năm 2022 (tr. 175-183). Trung tâm Phát triển Bền vững Chất lượng Giáo dục Phổ thông Quốc gia.
Luigini, A., Fanini, B., Basso, A., & Basso, D. (2020). Heritage education through serious games: A web-based proposal for primary schools to cope with distance learning. Vitruvio: International Journal of Architecture Technology and Sustainability, 5(2), 73-84. https://doi.org/10.4995/vitruvio-ijats.2020.14665
Lương Huệ Minh (2025). Giáo dục di sản văn hóa cho học sinh trung học cơ sở trên địa bàn quận Hà Đông, thành phố Hà Nội. Tạp chí Quản lí nhà nước, 350, 107-111.
Lưu Thị Huệ Nương (2024). Các hình thức sử dụng di sản văn hóa trong giáo dục và dạy học ở trường trung học phổ thông. Tạp chí Thiết bị Giáo dục, 1(308), 342-344.
Mai Thị Thùy Hương (2025). Phát huy vai trò của di tích trong giáo dục di sản ở địa phương. Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, 618, 9-12.
Martínez-Carrillo, A. L., Ortega-Chinchilla, M. J., Martín-Arroyo Sánchez, D. J., & Mateo Arias Romero, S. (2022). Didactic itineraries in cultural heritage education: Keys for their implementation. Universal Journal of Educational Research, 10(2), 160-172. https://doi.org/10.13189/ujer.2022.100205
Mortara, M., Catalano, C. E., Bellotti, F., Fiucci, G., Houry-Panchetti, M., & Petridis, P. (2014). Learning cultural heritage by serious games. Journal of Cultural Heritage, 15(3), 318-325. https://doi.org/10.1016/j.culher.2013.
004
Nguyễn Đức Toàn (2018). Tích hợp giáo dục ý thức bảo tồn di sản văn hóa tại địa phương trong dạy học Lịch sử Việt Nam ở các trường trung học phổ thông thành phố Cần Thơ. Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Cần Thơ, 54(3C), 201-208.
Nguyễn Mạnh Hưởng, Nguyễn Văn Ninh, Lê Thị Hiếu Ngân, Nguyễn Phan Minh Hiển, Lưu Thị Minh Châu, Nguyễn Minh Phương, Phạm Hoàng Anh Phương, Lâm Minh Nguyệt (2024). Tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh về di sản văn hóa Việt Nam trong dạy học lịch sử dân tộc ở trường trung học phổ thông với sự hỗ trợ của thực tế ảo tăng cường (AR). Tạp chí Thiết bị Giáo dục, 1(312), 79-82.
Nguyễn Phúc Lưu, Trương Minh Tiến (2021). Một số giải pháp giáo dục di sản văn hóa Việt Nam cho học sinh các cấp. Trung tâm UNESCO Phát triển Văn hóa và Thể thao. https://nguonviet.com.vn/mot-so-giai-phap-giao-duc-di-san-van-hoa-viet-nam-cho-hoc-sinh-cac-cap.html
Nguyễn Quang Huy (2023). Phát triển mô hình tương tác cộng đồng trong giáo dục bảo tồn di sản. Kỉ yếu Hội thảo Khoa học Quốc tế Văn hóa và Giáo dục lần thứ IV (ICCE 2023) (tr. 336-346). NXB Đại học Huế.
Nguyễn Thành Nhân, Trần Thị Hải Lê, Nguyễn Thị Bích (2023). Giáo dục di sản trong dạy học lịch sử ở trường trung học phổ thông. Kỉ yếu Hội thảo Khoa học Quốc tế Văn hóa và Giáo dục lần thứ IV (ICCE 2023) (tr. 456-470). NXB Đại học Huế.
Nguyễn Thị Hường, Nguyễn Thị Tú Oanh (2024). Giáo dục giá trị văn hóa truyền thống cho học sinh trong dạy học môn Lịch sử và Địa lí ở trường tiểu học. Tạp chí Giáo dục, 24(14), 24-29. https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/
index.php/tapchi/article/view/2057
Nguyễn Thị Thu Huyền (2021). Giáo dục giá trị văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ: Kinh nghiệm quốc tế và một số khuyến nghị. Tạp chí Giáo dục, 504, 7-11.
Nguyễn Thị Triều (2022). Thành phố Hội An giáo dục di sản văn hóa ở địa phương trong học đường. Tạp chí Khoa học và Công nghệ, Trường Đại học Duy Tân, 3(52), 116-122.
Nguyễn Tri Phương, Lê Thị Liên (2023). Giáo dục di sản văn hóa qua các hoạt động giáo dục tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Kỉ yếu Hội thảo Khoa học Quốc tế Văn hóa và Giáo dục lần thứ IV (ICCE 2023) (tr. 530-539). NXB Đại học Huế.
Nuzzaci, A. (2026). Cultural heritage education as a tool for preventing and combating early school leaving. Heritage, 9(3), 86. https://doi.org/10.3390/heritage9030086
Orphanidou, Y., Efthymiou, L., Panayiotou, G. (2024). Cultural heritage for sustainable education amidst digitalisation. Sustainability, 16(4), 1540. https://doi.org/10.3390/su16041540
Patrick, J. J. (1989). Heritage education in the school curriculum. National Trust for Historic Preservation and the Waterfort Foundation Conference, Waterfort, VA.
Phạm Kim Ngân, Nguyễn Văn Huy (2022). Một cách tiếp cận mới về giáo dục di sản: Kinh nghiệm từ Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội. Kỉ yếu Hội thảo Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Việt Nam trong bối cảnh đương đại: Thách thức và triển vọng (tr. 172-179). NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
Phạm Thị Thuý Hằng, Trần Văn Hiếu, Nguyễn Thị Ngọc Bé (2024). Giáo dục giá trị văn hóa Huế thông qua hoạt động trải nghiệm: Nghiên cứu thực nghiệm ở học sinh phổ thông tỉnh Thừa Thiên Huế. Tạp chí Giáo dục, 24(số đặc biệt 2), 81-89. https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/1697
Phan Phương Anh (2024). “Giáo dục di sản” trong các văn bản pháp quy quốc tế. Tạp chí Văn hóa học, 6(76), 35-50.
Phan Phương Anh, Đường Ngọc Hà (2022). Giáo dục di sản và giáo dục trải nghiệm: Khai thác tiềm năng của di sản để phát triển giáo dục phổ thông toàn diện. Kỉ yếu Hội thảo Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Việt Nam trong bối cảnh đương đại: Thách thức và triển vọng (tr. 340-354). NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
Phan Thị Nở, Huỳnh Ngọc Tài (2024). Enhancing local cultural education: Proposing a school model infused with heritage for Vietnamese high school students. Asian Journal of Arts, Culture and Tourism, 6(1), 59-68. https://doi.org/10.55057/ajact.2024.6.1.6
Quách Thị Nhàn (2016). Tích hợp giáo dục ý thức bảo tồn di sản văn hóa của các dân tộc thiểu số trong dạy học môn Giáo dục Công dân ở Trường Trung học phổ thông Cù Chính Lan, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình. Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.
Quốc hội (2024a). Luật Di sản văn hóa. Luật số 45/2024/QH15, ban hành ngày 23/11/2024.
Quốc hội (2024b). Nghị quyết số 162/2024/QH15 ngày 27/11/2024 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035.
Ramos, J., Merchán, P., Corrales-Serrano, M., & Merchán, M. J. (2026). Teacher-created serious games for heritage education: A case study in primary social sciences learning through RPG Maker MV. Heritage, 9(3), 119. https://doi.org/10.3390/heritage9030119
Sangamuang, S., Wongwan, N., Intawong, K., Khanchai, S., & Puritat, K. (2025). Gamification in virtual reality museums: Effects on hedonic and eudaimonic experiences in cultural heritage learning. Informatics, 12(1), 27. https://doi.org/10.3390/informatics12010027
Şimşek, G., & Kesici, A. E. (2012). Heritage education for primary school children through drama: The case of Aydın, Turkey. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 46, 3817-3824. https://doi.org/10.1016/
j.sbspro.2012.06.153
Sofianidis, A., Petridou, E., Stylianou, E., Tsaliki, C., Malletzidou, L., Sarmento, C., Charalambous, C., Fotiadou, S., Makridou, T., Pires, I., Oikonomou, A., Cerqueira, C., Kaskamanidis, I., Oliveira, L., Kasvikis, K., & Molohidis, A. (2025). Bridging STEAM and cultural heritage through inclusive inquiry: The SciArt professional development program. Education Sciences, 15(11), 1551. https://doi.org/10.3390/educsci15111551
Trần Thị Hoài Diễm (2019). Giáo dục ý thức bảo vệ di sản văn hóa cho học sinh tiểu học thông qua các hoạt động mĩ thuật. Kỉ yếu Hội thảo “Phát huy giá trị các thiết chế văn học nghệ thuật trong phát triển du lịch ở Thừa Thiên Huế” (tr 94-102).
Trần Thị Kim Anh, Phan Kiều Thuận (2023). Biện pháp giáo dục giá trị văn hóa Tây Nguyên thông qua tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng. Kỉ yếu Hội thảo Khoa học Quốc tế Văn hóa và Giáo dục lần thứ IV (ICCE 2023) (tr. 29-37). NXB Đại học Huế.
Trifi, D., Altaba, P., Barreda-Juan, P., Monrós-Andreu, G., Menéndez, L., García-Esparza, J. A., Chiva, S. (2025). Enhancing heritage education through ICT: Insights from the H2OMap Erasmus+ Project. Education Sciences, 15(9), 1164. https://doi.org/10.3390/educsci15091164
UNESCO (2002). World heritage in young hands: To know, cherish and act - An educational resource kit for teachers. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000129073
Ủy ban nhân dân thành phố Hội An, Trung tâm Quản lí bảo tồn di sản văn hóa Hội An, Phòng GD-ĐT Hội An (2021). Tài liệu giáo dục di sản trong học đường: Dùng cho học sinh cấp tiểu học.
Vương Thị Phương Hạnh (2022). Một số biện pháp nâng cao hiệu quả giáo dục di sản trong dạy học ở trường phổ thông. Tạp chí Giáo dục, 22(15), 24-29. https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/494
Đã Xuất bản
Cách trích dẫn
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Bản quyền (c) 2026 Tạp chí Giáo dục
Tác phẩm này được cấp phép theo Ghi nhận tác giả của Creative Commons Giấy phép quốc tế 4.0 .
