Quản lí giáo dục AI và Robotics ở trường phổ thông: Khung lí luận theo mô hình xã hội hóa và thực tiễn tại Việt Nam
Tóm tắt
Amid accelerating digital transformation, AI and Robotics education has become a key component of general-education curricula worldwide and in Vietnam, especially following Decision 3439/QD-BGDDT, Circular 02/2025/TT-BGDDT, Circular 18/2026/TT-BGDDT and Decision 2422/QD-BGDDT on the AI content framework for general-school students. However, existing studies mostly address teaching content and technology, while management of implementation based on the socialization model still lacks a systematic theoretical framework. Using theoretical research, structured literature review and policy analysis, this study develops a management framework consisting of four functions linked to five stakeholder groups and a three-tier deployment model. Based on comparing policy documents with secondary sources, not primary fieldwork, the study identifies gaps between the framework and current implementation practice, providing a foundation for policy-making and further empirical research.
Tài liệu tham khảo
Alkan, B. B., Inal, G., Karakus, L., & Alkan, N. (2026). Shaping the future of education: School principals’ views on AI, big data and robot teachers. AI & Society, 41(2), 1417-1433. https://doi.org/10.1007/s00146-025-02570-w
Bano, S., Atif, K., & Mehdi, S. A. (2024). Systematic review: Potential effectiveness of educational robotics for 21st century skills development in young learners. Education and Information Technologies, 29(9), 11135-11153. https://doi.org/10.1007/s10639-023-12233-2
Bộ GD-ĐT (2025a). Quyết định số 3439/QĐ-BGDĐT ngày 15/12/2025 ban hành Khung nội dung thí điểm giáo dục trí tuệ nhân tạo cho học sinh phổ thông.
Bộ GD-ĐT (2025b). Thông tư số 02/2025/TT-BGDĐT ngày 24/01/2025 quy định Khung năng lực số cho người học.
Bộ GD-ĐT (2026a). Thông tư số 18/2026/TT-BGDĐT ngày 27/3/2026 ban hành Khung năng lực số đối với giáo viên, cán bộ quản lí cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên.
Bộ GD-ĐT (2026b). Quyết định số 2422/QĐ-BGDĐT ngày 18/8/2026 ban hành Khung nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo cho học sinh phổ thông.
Bộ GD-ĐT (2026c). Công văn số 5588/BGDĐT-GDPT ngày 19/8/2026 về việc hướng dẫn triển khai thực hiện nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo cho học sinh phổ thông từ năm học 2026-2027.
Bùi Thị Thu Mỹ (2024). Phát triển kinh tế trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam. Tạp chí Tài chính, 1(828), 46-48.
Casal-Otero, L., Catala, A., Fernández-Morante, C., Taboada, M., Cebreiro, B., & Barro, S. (2023). AI literacy in K-12: A systematic literature review. International Journal of STEM Education, 10(1), 29. https://doi.org/10.1186/s40594-023-00418-7
Chassida, Y. (2026). Transformational leadership as a contextual enabler of teachers’ AI use. Education Sciences, 16(4), 572. https://doi.org/10.3390/educsci16040572
Chính phủ (1997). Nghị quyết số 90-CP ngày 21/8/1997 về phương hướng và chủ trương xã hội hóa các hoạt động giáo dục, y tế, văn hóa (đã được Chính phủ thông qua tại phiên họp thường kì tháng 3/1997).
Chính phủ (2005). Nghị quyết số 05/2005/NQ-CP ngày 18/4/2005 về đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động giáo dục, y tế, văn hóa và thể dục thể thao.
Chính phủ (2008). Nghị định số 69/2008/NĐ-CP ngày 30/5/2008 về chính sách khuyến khích xã hội hóa đối với các hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường.
Chiu, T. K. F., Ahmad, Z., Ismailov, M., & Sanusi, I. T. (2024). What are artificial intelligence literacy and competency? A comprehensive framework to support them. Computers and Education Open, 6, 100171. https://doi.org/10.1016/j.caeo.2024.100171
Ching, Y.-H., & Hsu, Y.-C. (2024). Educational robotics for developing computational thinking in young learners: A systematic review. TechTrends, 68, 423-434. https://doi.org/10.1007/s11528-023-00841-1
Dzhikiya, M. K., Karp, M. V., Bart, T. V., & Kukushkin, S. N. (2023). Public-private partnership as a mechanism of education management in the structure of the social and investment model of economic growth. Frontiers in Education, 8, 1132644. https://doi.org/10.3389/feduc.2023.1132644
Fullan, M., Azorín, C., Harris, A., & Jones, M. (2024). Artificial intelligence and school leadership: Challenges, opportunities and implications. School Leadership & Management, 44(4), 339-346. https://doi.org/10.1080/13632434.2023.2246856
Grover, S., & Pea, R. (2013). Computational thinking in K-12: A review of the state of the field. Educational Researcher, 42(1), 38-43. https://doi.org/10.3102/0013189X12463051
Huang, R., Yin, Y., Zhou, N., & Lang, F. (2026). Artificial intelligence in K-12 education: An umbrella review. Computers and Education: Artificial Intelligence, 10, 100519. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2025.100519
Kim, J., Cheah, Y. H., & Wargo, E. (2026). Transforming K-12 education with AI: Educational leaders’ perspectives and policy implications. Journal of School Leadership, 36(3), 396-415. https://doi.org/10.1177/10526846251413036
Koontz, H., & O’Donnell, C. (1972). Principles of management: An analysis of managerial functions (5th ed.). McGraw-Hill.
Le, T. T. T., Kieu, N. T., Hung, T. D., Xuan, T. T. G., Nho, V. T., Vi, H. K. T., … An, L. T. M. (2024). STEM education in primary schools of Southeast Asian countries: An analysis of scientific publications in the Scopus database from 2000 to 2022. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 20(4), em2433. https://doi.org/10.29333/ejmste/14432
Long, D., & Magerko, B. (2020). What is AI literacy? Competencies and design considerations. Proceedings of the 2020 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (pp. 1-16). Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/3313831.3376727
Lương Việt Hoàng (2026). Thực trạng và giải pháp triển khai giáo dục AI và Robotics theo mô hình xã hội hóa tại các trường phổ thông. Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Đồng Tháp, 15(04S), 133-148. https://doi.org/10.52714/dthu.sch.3668.2010
Miao, F., Shiohira, K., & Lao, N. (2024). AI competency framework for students. UNESCO. https://doi.org/10.54675/JKJB9835
Ng, D. T. K., Leung, J. K. L., Chu, S. K. W., & Qiao, M. S. (2021). Conceptualizing AI literacy: An exploratory review. Computers and Education: Artificial Intelligence, 2, 100041. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2021.100041
Nguyễn Hoài Thu, Vũ Thị Phương Thảo (2020). Sự cần thiết của đầu tư theo hình thức đối tác công - tư trong lĩnh vực giáo dục ở nước ta hiện nay. Tạp chí Giáo dục, 483, 13-17.
Nguyễn Thanh Thủy (2022). Hợp tác công tư trong giáo dục ở Việt Nam hiện nay. Tạp chí Thông tin Khoa học xã hội, 7(475), 22-29. https://vjol.info.vn/ssir/vi/article/view/83189/70841
Nguyen, H. L., & Hong, Y. (2026). National policy analysis of digital transformation in Vietnamese higher education: Conceptualising a three-layer model for implementation. Policy Futures in Education, 24(1), 35-58.
Nguyen-Anh, T., Nguyen, A. T., Tran-Phuong, C., & Nguyen-Thi-Phuong, A. (2023). Digital transformation in higher education from online learning perspective: A comparative study of Singapore and Vietnam. Policy Futures in Education, 21(4), 335-354. https://doi.org/10.1177/14782103221124181
Phạm Thị Tuyết Minh (2025). Hợp tác công tư trong giáo dục ở Việt Nam: Tiềm năng và thách thức. Tạp chí Khoa học Quản lí giáo dục, số đặc biệt tháng 7, 1-11.
Salvatierra, L., & Cabello, V. M. (2022). Starting at home: What does the literature indicate about parental involvement in early childhood STEM education? Education Sciences, 12(3), 218. https://doi.org/10.3390/educsci12030218
Sanusi, I. T., Agbo, F. J., Dada, O. A., Yunusa, A. A., Aruleba, K. D., Obaido, G., … Oyelere, S. S. (2024). Stakeholders’ insights on artificial intelligence education: Perspectives of teachers, students, and policymakers. Computers and Education Open, 7, 100212. https://doi.org/10.1016/j.caeo.2024.100212
Sarpong, J., & Wube, B. A. (2025). Empowering STEM education from within: A call for self-reliance in the Global South. International Journal of Educational Development, 117, 103350. https://doi.org/10.1016/j.ijedudev.2025.103350
See, B. H., Gorard, S., El Soufi, N., Lu, B., Siddiqui, N., & Dong, L. (2021). A systematic review of the impact of technology-mediated parental engagement on student outcomes. Educational Research and Evaluation, 26(3-4), 150-181. https://doi.org/10.1080/13803611.2021.1924791
Shi, L. (2025). Global perspectives on AI competence development: Analyzing national AI strategies in education and workforce policies. Human Resource Development Review, 24(4), 447-476. https://doi.org/10.1177/15344843251332360
Thủ tướng Chính phủ (2021). Quyết định số 127/QĐ-TTg ngày 26/01/2021 ban hành Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo đến năm 2030.
Touretzky, D., Gardner-McCune, C., & Seehorn, D. (2023). Machine learning and the five big ideas in AI. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 33(2), 233-266. https://doi.org/10.1007/s40593-022-00314-1
Trần Kiểm (2004). Khoa học quản lí giáo dục: Một số vấn đề lí luận và thực tiễn. NXB Giáo dục.
Tselegkaridis, S., & Sapounidis, T. (2022). Exploring the features of educational robotics and STEM research in primary education: A systematic literature review. Education Sciences, 12(5), 305. https://doi.org/10.3390/educsci12050305
U.S. Department of Education, Office of Educational Technology (2023). Artificial intelligence and the future of teaching and learning: Insights and recommendations. https://www.ed.gov/sites/ed/files/documents/ai-report/ai-report.pdf
World Bank (2025). Digital progress and trends report 2025: Strengthening AI foundations. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-2264-3
Yang, X. (2019). Accelerated move for AI education in China. ECNU Review of Education, 2(3), 347-352. https://doi.org/10.1177/2096531119878590
Yang, Z., & Li, Y. (2026). Comparing the sustainable role of higher education in national artificial intelligence strategies through the lens of policy documents in China, Japan, and South Korea (2017-2025). Sustainability, 18(8), 3831. https://doi.org/10.3390/su18083831
Zhong, M., Duan, S., & Wang, L. (2026). Integrating computational thinking into K-12 artificial intelligence education. Education Sciences, 16(7), 1065. https://doi.org/10.3390/educsci16071065
Tải xuống
Đã Xuất bản
Cách trích dẫn
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Bản quyền (c) 2026 Tạp chí Giáo dục
Tác phẩm này được cấp phép theo Ghi nhận tác giả của Creative Commons Giấy phép quốc tế 4.0 .
