Rào cản đối với sự tham gia của trẻ khuyết tật trong giáo dục mầm non hòa nhập: Từ có mặt đến tham gia thực chất
Tóm tắt
Inclusive early childhood education in Vietnam has widened access to school for children with disabilities aged 0 to 6, yet coming to class does not mean that a child genuinely takes part, and this gap has lasting consequences. Existing studies mostly classify barriers by the actor who creates them and therefore do not show at which point a barrier takes effect. In Vietnam, there are no data on how far children with disabilities participate at preschool level. This paper answers two questions: which barriers do children with disabilities face, and at which point of the process from attendance to genuine participation in classroom activities does each barrier take effect. Using an integrative review with PRISMA screening, the paper synthesises 26 sources published between 2015 and 2026 and adopts a classification by the point at which barriers take effect rather than by the actor behind them, yielding five sets of barriers: access and attendance; attitudes and beliefs; teaching competence and practice; environment and resources; and system, coordination and family. The findings show that teaching competence and practice most directly determines whether attendance turns into genuine participation. The paper proposes replacing enrolment indicators with participation indicators in inclusive education for preschool children.
Tài liệu tham khảo
Bani Odeh, K., & Lach, L. M. (2024). Barriers to, and facilitators of, education for children with disabilities worldwide: A descriptive review. Frontiers in Public Health, 11, 1294849. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1294849
Ban Chấp hành Trung ương (2025). Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Bộ GD-ĐT (2026). Quyết định số 388/QĐ-BGDĐT ngày 12/02/2026 phê duyệt Chương trình giáo dục mầm non thí điểm từ năm học 2026-2027.
Cheung, W. C., Ostrosky, M. M., Favazza, P. C., Stalega, M., & Yang, H.-W. (2023). Exploring the perspectives of preschool teachers on implementing structured motor programs in inclusive classrooms. Early Childhood Education Journal, 51(2), 361-370. https://doi.org/10.1007/s10643-021-01295-x
D’Agostino, S. R., & Horton, E. (2024). Examining inclusive preschool teachers’ perspectives and practices: A mixed-methods investigation. Journal of Early Intervention, 46(4), 487-508. https://doi.org/10.1177/10538151231190627
Đàm Thị Kim Thu, Nguyễn Thị Minh Nguyệt (2023). Đánh giá của giáo viên về trẻ khuyết tật trí tuệ 3-6 tuổi ở một số trường mầm non hòa nhập trên địa bàn thành phố Thái Nguyên. Tạp chí Thiết bị Giáo dục, 289(kì 2), 34-36.
De Schauwer, E., Vandenbussche, H., & Van Hove, G. (2023). ‘Everything is there, but they don’t bring it to your front door…’: An analysis of the perception of early childcare by parents of children with disabilities. European Early Childhood Education Research Journal, 31(1), 64-74. https://doi.org/10.1080/1350293X.2022.2159999
Despois, J., & André, A. (2024). Inclusion of children with autism spectrum disorder in preschool: Investigation of adult-child interactions in two inclusive classes over one school year. Journal of Research in Special Educational Needs, 24(3), 786-795. https://doi.org/10.1111/1471-3802.12668
Dinh, N. T. T., Nguyen, N., Nguyen, P. M., & Lai, T. H. (2025). Bridging theory and practice: Competency development for special education graduates in Vietnam. International Journal of Developmental Disabilities, 71(6), 837-851. https://doi.org/10.1080/20473869.2025.2521674
Đỗ Thị Thảo, Nguyễn Xuân Hải, Phan Thanh Long, Nguyễn Quang Uẩn, Bùi Thế Hợp (2024). Áp dụng thiết kế tổng thể cho việc học tập trong vận dụng và triển khai chính sách giáo dục hòa nhập ở Việt Nam: Thực trạng và giải pháp. Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, 69(5A), 3-14. https://doi.org/10.18173/2354-1075.2024-0075a
Ha, T. A. (2026). Teachers as agents of inclusive education: Developing a reflexivity cycle and examining teachers’ conceptions and practices in Vietnam. The Asia-Pacific Education Researcher, 35(4), 819-833. https://doi.org/10.1007/s40299-026-01077-2
Hai, N. X., Villa, R. A., Thousand, J. S., & Muc, P. M. (2020). Inclusion in Vietnam: More than a quarter century of implementation. International Electronic Journal of Elementary Education, 12(3), 257-264. https://doi.org/10.26822/iejee.2020358219
Hirpa, D. A. (2021). Exclusion of children with disabilities from early childhood education: Including approaches of social exclusion. Cogent Education, 8(1), 1952824. https://doi.org/10.1080/2331186X.2021.1952824
Imms, C., Granlund, M., Wilson, P. H., Steenbergen, B., Rosenbaum, P. L., & Gordon, A. M. (2017). Participation, both a means and an end: A conceptual analysis of processes and outcomes in childhood disability. Developmental Medicine & Child Neurology, 59(1), 16-25. https://doi.org/10.1111/dmcn.13237
Lê Thị Thanh Sang (2023). Giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật tuổi mẫu giáo ở trường mầm non. Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Đồng Tháp, 12(9), 7-18. https://doi.org/10.52714/dthu.12.9.2023.1197
Lê Thị Thúy Hằng (2017). Học thông qua trải nghiệm - Một phương thức đáp ứng nhu cầu học của trẻ khuyết tật mầm non. Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam, 141, 83-87.
Lê Vũ Tường Vy, Trần Thị Minh Thành (2023). Nâng cao nhận thức và thái độ chấp nhận của trẻ 5-6 tuổi với bạn khuyết tật thông qua sách truyện và video. Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, 68(5B), 366-375.
Le, G. T.-H., Rillotta, F., & Robinson, S. (2025). Education and healthcare services for children and young people with intellectual disability in Vietnam: An ecological systems analysis. Disability and Rehabilitation, 47(8), 2084-2096. https://doi.org/10.1080/09638288.2024.2390664
Mullick, J., Tang, Y., & Lin, T. (2026). Building inclusive pathways for children with disabilities in Chinese preschools: An inclusive school leadership perspective. Early Childhood Education Journal, 54(3), 1121-1132. https://doi.org/10.1007/s10643-025-01908-9
Nguyễn Xuân Hải, Bùi Minh Hiền, Nguyễn Thị Thu Hằng, Lê Thị Thúy Hằng (2025). Chính sách giáo dục hòa nhập đối với người khuyết tật ở Việt Nam. Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, 70(2), 140-152. https://doi.org/10.18173/2354-1075.2025-0044
Phạm Thị Lan Phượng, Nguyễn Uyên Nhi (2026). Phối hợp giữa giáo viên mầm non và giáo viên giáo dục đặc biệt trong giáo dục hòa nhập tại Thành phố Hồ Chí Minh: Thực trạng từ góc nhìn giáo viên và cán bộ quản lí. Tạp chí Giáo dục, 26(số đặc biệt 5), 296-302. ttps://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/5925
Quốc hội (2010). Luật Người khuyết tật. Luật số 51/2010/QH12, ban hành ngày 17/6/2010.
Tổng cục Thống kê, UNICEF (2018). Việt Nam: Điều tra quốc gia về người khuyết tật 2016-2017 - Trẻ em khuyết tật ở Việt Nam. NXB Thống kê.
Trần Thị Minh Thành, Lê Vũ Tường Vy (2022). Giáo dục hòa nhập ở bậc mầm non tại Thành phố Hồ Chí Minh: Thực trạng và viễn cảnh. Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Tân Trào, 8(1), 129-136.
Trần Thị Minh Thành, Phạm Thị Hải Yến, Lê Vũ Tường Vy (2024). Quy trình ứng dụng thiết kế phổ quát cho việc học trong giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật trí tuệ nhẹ tại trường mầm non. Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, 69(5A), 117-126. https://doi.org/10.18173/2354-1075.2024-0087a
Trương Thị Minh Phượng (2024). Quản lí giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội. Luận án tiến sĩ Quản lí giáo dục, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2.
UNESCO (1994). The Salamanca statement and framework for action on special needs education. UNESCO.
UNICEF Việt Nam, Bộ GD-ĐT (2015). Sự sẵn sàng cho giáo dục trẻ khuyết tật: Nghiên cứu tại 8 tỉnh ở Việt Nam.
Van Engelen, L., Ebbers, M., Boonzaaijer, M., Bolster, E. A. M., van der Put, E. A. H., & Bloemen, M. A. T. (2021). Barriers, facilitators and solutions for active inclusive play for children with a physical disability in the Netherlands: A qualitative study. BMC Pediatrics, 21(1), 369. https://doi.org/10.1186/s12887-021-02827-5
Whittemore, R., & Knafl, K. (2005). The integrative review: Updated methodology. Journal of Advanced Nursing, 52(5), 546-553. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2005.03621.x
Yıldırım Hacıibrahimoğlu, B. (2022). Preschool children’s behavioural intentions towards and perceptions of peers with disabilities in a preschool classroom. Early Child Development and Care, 192(16), 2513-2529. https://doi.org/10.1080/03004430.2021.2023516
Ytterhus, B., & Åmot, I. (2025). Kindergartens: Inclusive spaces for all children? International Journal of Inclusive Education, 29(2), 137-153. https://doi.org/10.1080/13603116.2021.1950976
Yu, S. Y., & Park, H. (2020). Early childhood preservice teachers’ attitude development toward the inclusion of children with disabilities. Early Childhood Education Journal, 48(4), 497-506. https://doi.org/10.1007/s10643-020-01017-9
Zabeli, N., & Gjelaj, M. (2020). Preschool teachers’ awareness, attitudes and challenges towards inclusive early childhood education: A qualitative study. Cogent Education, 7(1), 1791560. https://doi.org/10.1080/2331186X.2020.1791560
Đã Xuất bản
Cách trích dẫn
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Bản quyền (c) 2026 Tạp chí Giáo dục
Tác phẩm này được cấp phép theo Ghi nhận tác giả của Creative Commons Giấy phép quốc tế 4.0 .
